تاریخچه چای لاهیجان

تاریخچه چای لاهیجان

چای لاهیجان بخش مهمی از هویت فرهنگی و کشاورزی گیلان است و داستان شکل‌گیری آن، به یکی از چهره‌های برجسته تاریخ معاصر ایران، یعنی کاشف‌السلطنه بازمی‌گردد. پیش از ورود چای به ایران، مردم بیشتر از قهوه و دمنوش‌های سنتی استفاده می‌کردند و چای کالایی وارداتی و گران‌قیمت بود. اما در اواخر دوره قاجار، تلاش‌هایی برای کشت داخلی این محصول آغاز شد.

ورود چای به ایران

در اواخر قرن سیزدهم هجری، میرزا محمدخان قاجار افشار مشهور به کاشف‌السلطنه که در آن زمان کنسول ایران در هندوستان بود، به دلیل علاقه‌مندی به توسعه کشاورزی ایران، به مطالعه کشت چای پرداخت. چون دولت بریتانیا اجازه خروج و انتقال نهال چای را نمی‌داد، او به‌صورت مخفیانه مقداری بذر و نهال چای را به ایران آورد. وی پس از بررسی اقلیم مناطق مختلف، متوجه شد که شرایط آب‌وهوایی لاهیجان بسیار شبیه مناطق چای‌خیز هند و چین است؛ رطوبت بالا، بارندگی فراوان و خاک مناسب.

اولین باغ چای ایران در لاهیجان

در سال حدود ۱۲۸۵–۱۲۸۷ خورشیدی، کاشف‌السلطنه نخستین باغ چای را در لاهیجان احداث کرد. گفته می‌شود که نخستین باغ او در محله شیخان‌ور لاهیجان ایجاد شد و پس از آن مزارع بیشتری در منطقه گسترش یافت. این اقدام نقطه آغاز صنعت چای‌کاری در ایران بود و لاهیجان به مرور به مرکز اصلی تولید چای تبدیل شد.

گسترش صنعت چای در لاهیجان

با موفقیت اولیه کشت، مردم منطقه نیز تشویق شدند تا زمین‌های خود را به باغ چای تبدیل کنند. در دوره پهلوی اول و دوم، کارخانه‌های متعددی برای فرآوری چای در لاهیجان ساخته شد. از آنجا که کیفیت چای این منطقه به‌دلیل شرایط آب‌وهوایی بسیار بالا بود، چای لاهیجان به‌عنوان بهترین چای ایران شناخته شد.

یکی از نقاط مهم در تاریخ چای لاهیجان، تأسیس اولین کارخانه چای ایران در این شهر بود که نقش اساسی در رشد صنعت چای‌سازی داشت. همچنین دولت برای تقویت این صنعت، مقررات حمایتی و سازمان چای کشور را فعال کرد تا بتواند کشت و خرید تضمینی چای را مدیریت کند.

ویژگی‌های چای لاهیجان

چای تولیدشده در لاهیجان با چای‌های وارداتی تفاوت‌های مشخصی دارد:

• رنگ‌دهی ملایم و طبیعی

• عطر و طعم گس و اصیل

• بدون افزودنی‌های رنگی یا رایحه مصنوعی

دقیقاً همین ویژگی‌ها باعث شده که چای لاهیجان همچنان در میان مصرف‌کنندگان ایرانی طرفداران زیادی داشته باشد.

وضعیت امروزی

با وجود فراز و نشیب‌هایی که صنعت چای ایران در دهه‌های اخیر پشت سر گذاشته، چای لاهیجان همچنان جایگاه خود را حفظ کرده و بسیاری از تولیدکنندگان محلی و برندهای معتبر در این شهر فعالیت می‌کنند. امروزه باغ‌های چای لاهیجان علاوه بر تولید محصول، به یکی از جاذبه‌های گردشگری گیلان تبدیل شده‌اند.